Kapat

ÖSYM’NİN EN ÇOK KULLANDIĞI KELİMELER – Türkçe Zümresi

ÖSYM’NİN EN ÇOK KULLANDIĞI KELİMELER – Türkçe Zümresi

 

Adaptasyon: Uyarlama
Ağdalı: Anlaşılması güç, karmaşık
Akıcılık: Sürükleyici olma, okuyanı sıkmama
Anlatı: Hikâye etme
Bağdaşmak: Uyuşmak
Banal: Bayağı, sıradan
Burjuva: İmtiyazlı, seçkin, soylu
Çağrışım: Hatırlatma
Çağdaş: Aynı çağda yaşayan, uygar
Devinim: Hareket, eylem
Duyarlılık: Hassasiyet
Dingin: Durgun, hareketsiz, sakin
Diyalog: Karşılıklı konuşma
Doğallık: Yapmacıksız, gösterişsiz
Edimsel: Hareketli, fiili
Eğreti: Geçici, sınırlı
Erek: Amaç, maksat
Fantezi: Sonsuz hayal
Fonetik: Ses bilgisi
Güdüm: 1. Yönetme işi, idare. 2. Bilişimde, bir
olaylar dizisini,
bir süreci veya bir aracı
yöneltme ve düzenlemeyle ilgili işlevlerin bütünü.
İkilem: Çatışma, iki durumdan birini seçme
zorunluluğu
İma: Dolaylı, üstü kapalı anlatma
İnan: İnanma işi
İndirgeme: Bir işi daha kolay kısa ve yalın hale
getirme
İşlev: Görev, fonksiyon
İvedi: Acele
Jest: El, kol veya baş ile yapılan uyumlu hareket
Mistik: Aklın erişemediği şey
Nicelik: Sayılabilen ölçülebilen, azlık, çokluk.
Nükte: İnce anlamlı, düşündürücü ve şakalı söz,
espri
Özgün: Yalnız kendine has bir nitelik taşıyan,
farklı, orijinal
Payanda: Dayanak
Realite: Gerçeklik
Sav: İddia, tez
Süreğen: Sürüp giden
TemTema
Yadsımak: İnkar etmek, yabancı kalmak
YazınEdebiyat
Yetke: Otorite
Yoğunluk: Yazıda birçok anlamın bir arada olması
Salık vermek: Öğüt vermek, tavsiye etmek
Kanıksamak: Alışmak
Kurgu: Gerçekliğin farklı alanlarından alınan
çeşitli parçaların,
doğrudan doğruya,
“biçimci” görüşlere uygun olarak birleştirilmesi.
 Adapte: Uyarlanmış
Ahenk: Uyum, düzen
Aktüel: Güncel, edimsel
Alafranga: Batı tarzında, Türk geleneklerine uygun
olmayan
Betik: Yazılı olan şey, kitap, mektup, tezkere,
pusula
Biçem: Üslup, tarz, anlatım biçimi
Çeşni: Çeşit, tat, hoşa giden özellikler
Dejenere: Yozlaşmış, aslını koruyamamış
Diksiyon: Duru, kurallara uygun güzel konuşma
Dikte etmek: Bir düşünceyi zorla kabul ettirmek
Dinleti: Bir topluluğa bir şeyler anlatmak, konser
Doğaçlama: İrticalen, metne bağlı kalmadan içinden
geldiği
gibi konuşma
Doğaüstü: Doğa
yasalarına uymayan, doğa yasalarıyla açıklanamayan, tabiatüstü.
 Doğallık: Olduğu gibi
yansıtma durumu. Süse, sanata girmeden anlatma.
Duruluk: Gereksiz sözcüklere yer vermeme. En kısa yoldan aktarma.
Duyarlık: Duyum ve duyguları algılayabilme yeteneği, hassaslık,
hassasiyet.
Duyu: İnsanların ve hayvanların, dış dünyanın uyaranlarını görme,
işitme, koklama, dokunma ve tatma organlarıyla algılama yeteneği, duyum.
Duyuş: Seziş. Sezme işi.
Düş: Gerçekleşmesi istenen şey, umut. Gerçek olmayan şey, imge,
hayal.
Düşsel: Düş ile ilgili, hayalî.
Düşünsel: Düşünce ile ilgili, düşünce sonucu ortaya çıkan,
düşünceye dayanan, fikrî.
Düzyazı: Şiir olmayan söz ve yazı, nesir, mensur, inşa.
Ebru: Kâğıt süslemeciliğinde kitre, kola vb. yapıştırıcılarla
yoğunlaştırılmış su üzerine, neft yağı ile sulandırılmış yağlı boya
damlatılarak yapılan ve kâğıda geçirilen süs.
Eleştiri: Bir edebiyat veya sanat eserini her yönüyle anlaşılmasını
sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazı türü, tenkit, kritik.
Eleştirmen: Eleştiri yazıları yazan kimse, eleştirmeci, tenkitçi,
münekkit.
Estetik: Sanatta ortaya konulan güzellik.
Evrensel: Bütün insanlığı ilgilendiren, âlemşümul, cihanşümul,
üniversal.
Fantastik: Gerçekte var olmayan, gerçek olmayan, hayalî.
Gerçeküstü: Gerçeği aşan, gerçeğin üstündeki gerçek, sürrealite.
Göreceli: Kesin olmayan, kişiden kişiye değişebilen.
Gözlem: Bir nesnenin, olayın veya bir gerçeğin, niteliklerinin
bilinmesi amacıyla, dikkatli ve planlı olarak ele alınıp incelenmesi, müşahede.
Güncel: O gün yada yakın zaman aralığında geçen her şey.
İçerik: Sözlü veya yazılı anlatımda verilmek istenen öz, düşünce,
duygu ve imgelerin bütünü.
İçgüdü: Doğuştan gelen.
İçtenlik: Yapmacıksız, içten geldiği gibi anlatma.
İmbik: Damıtmaya yarayan, damıtma işinde kullanılan araç, damıtıcı.
İmge: Zihinde tasarlanan ve gerçekleşmesi özlenen şey, düş, hayal,
imaj, hülya.
İnandırıcılık: Anlatılanların doğru olduğuna inanılmasının
sağlanması.
İrdelemek: Bir konunun incelenmesi ve eleştirilmesi gereken bütün
yönlerini birer birer incelemek, araştırmak, tetkik ve tetebbu etmek, mütalaa
etmek.
İroni: Söylenen sözün tersini kastederek kişiyle veya olayla alay
etme. Gülmece.
İşlev: Görev, fonksiyon.
İzlenim: Bir durum veya olayın duyular yolu ile insan üzerinde
bıraktığı etki, intiba, imaj.
Kanı: İnanç, düşünce, kanaat.
Karakter: Bir eserde duygu, tutku ve düşünce yönlerinden ele alınan
kimse.
Kaygı: Üzüntü, endişe duyulan düşünce, tasa.
Kesit: Ayırıcı özellikleriyle belirlenen süreç, bölüm.
Kişisel: Kişi ile ilgili, kişiye ilişkin, kişinin kendi malı olan,
şahsi, zatî.
Köken: Bir şeyin çıktığı, dayandığı temel, biçim, neden veya yer,
menşe.
Kuram: Belirli bir konudaki düşüncelerin, görüşlerin bütünü.
Sistemli bir biçimde düzenlenmiş birçok olayı açıklayan ve bir bilime temel
olan kurallar, yasalar bütünü, nazariye, teori.
Kurgu: Uygulamaya geçmeyen yalnız bilmek ve açıklamak amacını güden
düşünce.
Kültür: Bir topluma özgü düşünce ve sanat eserlerinin tümü.
Kültürel:  Kültüre ilişkin, kültürle ilgili.
Lirik: Çok etkili, coşkun, genellikle kişisel duyguları dile
getiren.
Mistik: Açıklanamayan, akıl dışı.
Nesnel: Objektif, yorumsuz, herkesçe aynı kabul edilen.
Olgu: Birtakım olayların dayandığı sebep veya bu sebeplerin yol
açtığı sonuç, vakıa. Edebî eserlerde olayı geliştiren davranış, iş.
Ölçüt: Bir yargıya varmak veya değer vermek için başvurulan ilke,
kıstas, mısdak, kriter.
Öz eleştiri: Bir kişinin kendi davranışları üzerine yönelttiği
eleştiri, otokritik.
Özgü: Birine veya bir şeye ait olan.
Özgünlük: Başkasına benzememe, ayırt edilebilme.
Özlülük: Az sözle, çok şey anlatma.
Özümlemek: Herhangi bir şeyi öz malı durumuna getirmek, benliğine
yerleştirmek.
Özümsemek: Herhangi bir şeyi öz malı durumuna getirmek, benliğine
yerleştirmek.
Özveri: Bir amaç uğruna veya gerçekleştirilmesi istenen herhangi
bir şey için kendi çıkarlarından vazgeçme, fedakârlık.
Realite: Gerçek.
Sağduyu: Doğru, akla uygun yargılar verme yeteneği, aklıselim,
hissiselim.
Şey : Her şey ve hiçbir şey olan
şeye şey denir.
Saptamak: Bir şeyi belirgin kılmak, tespit etmek.
Sav: İddia, savunulan düşünce.
Sentez: Yalından karmaşık olana, külliden cüziye, zorunludan
olasıya, ilkeden onun uygulanmasına, genel yasadan bireysel duruma, nedenden
etkiye, öncülden varılan sonuca giden düşünme biçimi, bireşim, terkip.
Sezgi: Sezme yeteneği, feraset. Açık bir kanıt olmaksızın, olmuş
veya olacak bir şeyi anlamak, kestirmek, hissetmek.
Söz Dağarcığı: Bir dilde kullanılan veya bir kimsenin bildiği,
kullandığı sözlerin bütünü, söz varlığı, vokabüler, kelime hazinesi.
Süreç: Devam eden zaman. Birbirini takip eden olaylar dizisi.
Şematik: Bir edebiyat eserinin, bir tasarının planı, biçimi.
Tekdüzelik: Tekdüze olma durumu, yeknesaklık, biteviyelik,
monotonluk.
Tema: Öğretici veya edebî bir eserde işlenen konu, düşünce,
görüş.
Terim: Bir bilim, sanat, meslek dalıyla veya bir konu ile ilgili
özel ve belirli bir kavramı karşılayan kelime.
Tip: Hikâye, roman, tiyatro gibi uzun anlatıma dayalı edebî
eserlerde kişi kadrosu içinde yer alan ve belli bir düşüncenin, topluluğun
zihniyetini ve ideolojinin temsilciliğini yüklenen kişi.
Tutku: Güçlü istek ve eğilimin yöneldiği amaç.
Tutum: Tutulan yol, davranış.
Üslup: Sanatçının görüş, duyuş, anlayış ve anlatıştaki özelliği
veya bir türün, bir çağın kendine özgü anlatış biçimi, biçem, tarz, stil.
Varsayım: Bir an için var olduğunu düşünme.
Virtüöz: Herhangi bir müzik aracını büyük ustalıkla çalabilen
sanatçı.
Yalınlık: Açık, süsten ve zorlamadan uzak, kolayca anlaşılabilen
anlatım, sadelik.
Yapıt: Bir emek sonucunda ortaya konulan ürün, eser.
Yazım: Bir dilin belli kurallarla yazıya geçirilmesi, imla.
Yazın: Olay, duygu, düşünce ve hayallerin dil aracılığı ile
biçimlendirilmesi sanatı.
Yazınsal: Edebî.
Yeğlemek: Diğerlerinden daha üstün görüp bir şeye yönelmek, yeğ
tutmak, tercih etmek.
Yeti: Bir işi yapabilme gücü.
Yetkin: Gerekli seviyeye ulaşmış, mükemmel.
Yorum: Bir yazının veya bir sözün, anlaşılması güç yönlerini
açıklayarak aydınlığa kavuşturma, tefsir.
Zanaat: El ustalığı isteyen işler.
Yadsımak: İnkar
Kalıcılık: Dün, Bugün ve
Yarında değerini korumak
Mihenk (taşı):Birinin
değerini, Ahlakını Anlamaya yarayan ölçüt
Kelli – Felli: Kılığı
kıyafeti düzgün olgun ve gösterişli kimse
Kanıksamak: Tekrar eden
bir olaya alışmak
Çekingen: Ürkek –
Utangaç
Çekimser: Kararsız-
eğilim göstermekten kaçınan

 

Yoğunluk: Anlamın derinde olması, zor anlaşılmak

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir